OSMANLI'NIN SON DÖNEMİNDE KADIN HAREKETLERİ
Anahtar Kelimeler:
Feminizm, Osmanlı Kadın Hareketi, Osmanlı Kadın Dergileri, Osmanlı Kadın DernekleriÖzet
Modernleşme, toplumların neredeyse tamamının karşı karşıya kaldığı bir süredir. Modernleşme sürecinde devletlerin ve halkların yaşadığı değişim ve dönüşümler uzun süredir literatürde yer almaktadır; süreç içerisinde özellikle kadınlar göz ardı edilmiştir. Kadınların özellikle kurumsal varlıklarını kabullendirme çabaları yine bu süreçte gözlemlenen bir artış yaşandı ancak literatürdeki süreklilik tam manasıyla doldurulamadı. Çalışmalarda özellikle Osmanlı'nın son döneminde kadın dergileri ve dernekler aracılığıyla hem toplumsal hem de kurumsal yönetim faaliyetleri çalışmaları başlıyor. Bunun için ise Tanzimat'ın ilanından sonra dönem aşamasına geçilecek. Tanzimat ve II. Meşrutiyet'in ardından kadın dergileri ve derneklerinde ciddi bir artış yaşanırken, bu artış ise kadınların genel alanda geniş reklamlarını bilgilendirmelerini sağladı. Kadınların dergilerinin günlük kullanım nedeni kadın haklarının mücadelesinden çok temel dalga feminize uygun bir hizmettir. Kadınların kayıtlı, siyasal ve toplumsal olarak var olma çabası içinde olmuşlar; yer ise eğitim konusunda görüş beyanlarının neler olduğudur. Kadınlar dergilerinde yer alan “iyi bir eş ve anne” olmak için tavsiyelerde bulunmuşlardır. Süreç içerisinde kadınlar dernekleri kurulmaya başlandı, ancak bu derneklerdeki bozulmalar daha belirgin hale geldi. Özellikle eğitim için kız çocukları yabancı dil öğreten, kadınların da özgürlüğü yaşlı, ülke savunmasında erkekler kadar etkin şekilde rol alabilmek gibi özellikler mevcut.
Referanslar
KAYNAKÇA
Çakır, S. (2021). Osmanlı Kadın Hareketi. (6. Basım). İstanbul: Metis.
Çiçek, A.C., Aydın, S., Yağcı, B. (2015). Modernleşme Sürecinde Kadın: Osmanlı Dönemi Üzerine Bir İnceleme, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6 (9), 269-284.
Çoruk, A.Ş. (2017). Osmanlının Son Yılları. (2. Baskı). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
Durakbaşa, A. (2021). Halide Edip Türk Modernleşmesi ve Feminizm. (8. Baskı). İstanbul: İletişim.
Eker, Ş. (2024). Selanik’te Osmanlı Kadınlarının Toplumsal Rolü: Cemiyet-i Hayriye-i Nisvâniye ve Kurucusu Zekiye Hanım. Tarih Araştırmaları Dergisi, 43 (76), 179-198.
Eyuboğlu, İ.Z. (2007). Osmanlıdan Cumhuriyet’e Türk Kadını. İstanbul: Pencere.
Giddens, A., Sutton, P.W. (2018). Sosyolojide Temel Kavramlar. A. Esgin (Çev.). Ankara: Phoenix.
Gökkaya, A.K., Yeşilbursa, C.C. (2014). Yeni ve Yakın Çağ Tarihi “Bir Sosyal Tarih Çalışması”. Ankara: Siyasal.
Koç, Ç.T. (2019). Modernleşme Sürecinde Batı’da ve Osmanlı’da Feminizm ve Kadın Dergileri. Ankara: Gece Akademi.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. O. Akınhay ve D. Kömürcü (Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat.
Notz, G. (2018). Feminizm. S. D. Çetinkaya (Çev.). (2. Baskı). Ankara: Phoenix.
Özcan Demir, N. (1999). II. Meşrutiyet Dönemi Osmanlı Feminizmi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16 (2), 107-115.
Solmaz, B. (2011). Modernlik ve Modernite Kuramlarına Yöneltilen Eleştiriler. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi¸ 32, 35-58.
Ünsaldı, L., Geçgin, E. (2018). Sosyoloji Tarihi Dünya’da ve Türkiye’de. Ankara: Heretik.
Yıldırım, B., Seyhan, S. (2015). 1914 Yılında Yayınlanan Kadın Gazetelerinden “Kadınlık”a Göre Kadın. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 23, 39-65.
Yılmaz, A. (2010). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Kimliğinin Biçimlendirilmesi. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 9 (20), 191-212.
Yürüt, B. (2017). Tanzimat Sonrası Osmanlı Kadın Hareketi ve Hukuki Talepleri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2017, 365-396.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Can Dündar

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
